Thursday, 20 February 2025

१०. राघू आणि पिंजरा

भाग : ९


    संध्याकाळचा ओढ्यावरचा सूर्यास्त पाहून सगळी मंडळी परत आपल्या घरट्याकडे आली. रात्रीची भोजन पंगत उरकून साक्षी आणि आराध्या गप्पा मारत खिडकीशी बसलेल्या होत्या. तिथे तेवढ्यात सुमित आला. सोबत त्याने राघूचा  पिंजरा आणलेला खिडकीत ठेवला. एका बाजूला त्यांचे चर्चा सत्र रंगले. दुसरीकडे राघूची मध्ये मध्ये लुडबुड सुरूच होती. साक्षी आराध्याला सांगत होती. 

" आरु, नचिकेत किती चांगली काळजी घेतो बागेची. फक्त बागच नाही तर तिथे काम करणाऱ्या प्रत्येकाचा किती विचार करतो." 
" बघ ना... मी काल काही न सांगताच त्याला कळले. मला ती जागा खूप आवडलेली. आणि आधीच येताना त्याने सुमितला सांगून ठेवले. मला त्याचा स्वभाव ओढ्यावरच्या त्या रंगीत तरंगावर पडलेल्या सूर्याच्या प्रतिबिंबासारखा वाटतो. सूर्य जितका प्रखर असतो त्याच्या उलट पाण्यावर त्याचे पडलेले प्रतिबिंब किती शांत आणि तेजस्वी वाटते. राणू, सोनल, भानू किती जणांसाठी तो तसा तेजस्वी सूर्य बनून आहे ना. जबाबदार आणि काटेकोर पण तरीही शांत उत्साही. " 
तेवढ्यात बाजूच्या पिंजऱ्यातून आवाज " तू.. तू..." 

सुमित हसला आणि म्हणाला " अरे राघू ऐकतोय सगळं "
 " हो... हो साक्षी किती छान बोलायला लागली आहे इथे येऊन ... वा या गावाने जादूची छडी फिरवली वाटते तुझ्यावर. की दादाने..." 

आराध्या पुढे बोलू लागली, " अग तू म्हणतेस ते अगदी खरंय, दादाकडे बरीच स्किल्स आहेत, पण तो इथेच सगळी वापरतो. वावरातून... द्राक्षाच्या बागेतून... गोडीवलीच्या बाहेर जातच नाही. हो ना... सुमित " राघू ची परत साद आली " तू तू तू..."

सुमित म्हणाला " होय ना यार...राघूला पण पटलं हे त्याच सगळं विश्व त्याने इथे उभं केलं. " 
"मी तर किती वेळा सांगतो त्याला बाहेर पडून बघ, पण... आता कोणीतरी बाहेरच्यांनी सांगितले तरच. घरच्यांनी कितीदा सांगितले. साक्षी तू सांग ना त्याला. बघू तुझं ऐकतो का ? " 
साक्षी हसली आणि म्हणाली " मी ... " 
पुन्हा राघूचा आवाज " तू तू तू तू " 
" सुमित त्याला शांत कर रे...  " आराध्या हसत हसत म्हणाली. 

साक्षी पुढे म्हणाली " हो ना ... आरु तू मला म्हणलेली ना ... ते पटले आता... राघू ची जादूच आहे ही ...हहह, चला झोपायला जाऊया आता, उद्या आपल्याला आणखी जबाबदारीचे काम मिळणार आहे, साठ्ये सर जाताना म्हणले मला " 

सुमितने राघूचा पिंजरा हातात घेतला आणि तिघेही आपापल्या  खोलीत गेले. सुमित राघूला घेऊन त्याच्या खोलीत गेला. साक्षीच्या आठवणीत पाण्यावरचे पडलेले सूर्याचे प्रतिबिंब कायमचे कोरले गेले.

 दुसऱ्या दिवशी सकाळची न्याहरी करून साक्षी, आराध्या घराबाहेर पडल्या. निघतानाचा उत्साह दिवसा अखेर मावळलेला असेल यांची त्या दोघींना ही पुसटशी कल्पना नव्हती. सुमित दोघींना निश्चित स्थळी सोडून आला. आज दोघींचा परीक्षेचा दिवस होता. वायनरीचे फरमेन्टर वॉशिंग आणि स्टरलायझेशनसाठी घेतले होते. दोघींना वेगवेगळ्या फरमेंटरची जबाबदारी दिलेली होती. दोघींनी आपले काम चोख पार पाडले. तांत्रिक प्रमुख साठ्ये आज ही दोघींच्या कामावर खुश होते; त्यामुळे त्यांची जबाबदारी पुन्हा वाढवण्यात आली. दुसऱ्या दिवशी हजार लिटरचे दोन फरमेंटर त्यांच्या देखरेखीखाली स्वच्छ करायचे होते. नंतर लगेचच त्यात पुढचे काम सुरू होणार होते. आजच्या कामाचे कौतुक आणि त्याचा आनंद घेऊन दोघी घरी आल्या. रात्री पुन्हा गप्पांचा फड रंगला. सुमित पुन्हा नेहमी प्रमाणे राघूला घेऊन खिडकीशी आला. यावेळी नचिकेत पण त्यांच्या सोबत होता. आराध्याचा चेहरा मात्र चिंतेत भासला. त्यावर तिने उद्याच्या कामाचे कारण सांगितले. नचिकेत आणि सुमित खट्याळ हसून तिच्याकडे पाहत होते. 

नचिकेत म्हणला " बापरे इतकेच ना ... आज व्यवस्थित केलेत ना. उद्या पण तसेच काळजीपूर्वक काम करा. त्यात चेहरा पडण्याची गरज कशाला ... वेडा बाई " 

सुमितने पुढे त्याची रीघ ओढली 
" हर प्रॉब्लेम का इलाज... राघू ...बाकी उद्याच उद्या बघू " अशा वेळी पिंजऱ्यातल्या पोपटाने तोंड उघडायला आणि आराध्याचा पारा चढायला एकच गाठ पडली. सुमित त्याला घेऊन तिथुन लगेच निघाला. 

साक्षीने आराध्याला समजावले " आरु, चल उद्याच उद्या पाहू. तू पण जास्त काळजी करू नको. झोपुया आता. तू आणि मी दोघी थकलोय " 

नचिकेत म्हणला " हो... हो जाऊन झोपा आता ... उद्या पुन्हा या आपल्या बागेत. मस्त मजा करूयात. रेणू आणि भानूला पण सांगून ठेवतो. " सगळे आपापल्या खोलीत झोपायला गेले. उद्याची स्वप्न रंगवत झोप ही लगेच लागली. साक्षीचा कंपनीतला हा प्रवास लवकरच संपण्याच्या मार्गावर होता याची तिला त्या रात्री पुसटशी कल्पना ही नव्हती. 

क्रमशः

Saturday, 15 February 2025

९. रेणू

भाग : ८

     कामाचा पहिला दिवस दोघींचा ही उत्साहात सुरू झाला. पहिल्याच दिवशी तांत्रिक विभागाचे प्रमुख साठ्ये सरांनी त्यांना काम समजावले. हवे ते मार्गदर्शन केले. दिवसा अखेर दोघींच्या ही कामावर ते खुश होते. कामात दिवस गेला, निघायची वेळ झाली. कामाच्या  नादात आराध्या पुरते विसरून गेलेली पुन्हा घरी जायची वेळ झाली आहे. साक्षी आली आणि तिने विचारले 
" अग सुमित आलाय बाहेर बघितलं का ?  निघाले सगळे चल ... चल आता घरी " 
आराध्याने बाहेर पाहिले तर खरंच सुमित गाडीला टेकून उभा होता. 
" होय ग " 
" आलो आलो आम्ही " आराध्या खिडकीतूनच त्याला मोठ्या आवाजात म्हणाली. 
" चल तू हो पुढे, मी हे सगळं ठेवून आले. साठ्ये सरांना सांगून निघुया. " 
टेबलावरचा फाईल्सचा पसारा एकत्र करत आराध्या साक्षीला म्हणली तशी साक्षी तिथून निघाली. 

साक्षी साठ्ये सरांना भेटायला त्यांच्या केबिन मध्ये गेली. साठ्ये सरांनी तिच्या कामाविषयी कौतुक केले पण आता जबाबदारीचे काम देणार अशी कल्पना ही दिली. साक्षी काहीश्या द्वंद्व स्थितीत तिथून बाहेर पडली. साक्षीला दुरून येताना पाहून सुमित म्हणाला.
" आलात का सायंटिस्ट ... दुसऱ्या सायंटिस्ट राहिल्या का मागे ?"
" हो ... ती येते. आपण बागेच्या रस्त्यानेच जातो ना आता ... मला परत जायचेच आहे तिथे. " साक्षी म्हणाली.
" हो ... हो तिथूनच जाऊ ... साक्षी ताई डोन्ट व्हरी, मला सांगितले बरं दादाने " 
" तुला खुपचं आवडलेली दिसते आमची द्राक्षांची बाग ... वेल... आहे पण ती तशी भारी ... दादाने खूप मेहनतीने सांभाळली " सुमित म्हणाला.
" होय, खरंच आवडली ... तिथल्या निमुळत्या वाटेने जाताना हरवण्याची भीती वाटली नाही. उलट वर लागलेले हिरवे आच्छादन डोक्यावर सुरक्षित च वाटले. आणि त्यात ठराविक अंतरावर ठेवलेले पाण्याचे साठे आणि तयार केलेली पक्षाची आर्टिफिशयल घरटी खरंच खूप चांगली कल्पना आहे. नंतर त्या ओढ्यावर थांबून सन सेट मी कधीच विसरणार नाही. " 
" इथे आहे तो पर्यंत मी तर नक्कीच तिथे जाण्यासाठी कायम तयार असेन " साक्षी बोलत होती आणि तिच्या पेक्षा तिचा चेहरा अधिक बोलत होता. 
" आली पहा दुसरी सायंटिस्ट ... निघुया चला नाहीतर आपला सन सेट चुकायचा " सुमित आराध्याला पाहतच म्हणत होता. 
" आले आले ...थांबा " आराध्या लगेच गाडीत बसली आणि तिघे बागेच्या नागमोडी रस्त्याने निघाले. 

बागेत नचिकेत त्याच्या प्रयोगशाळेत काही तरी काम करत होता. बाहेर एक बाई चारा घालत होती. गाई गुरांच्या अधून मधून एक चार - पाच वर्षांची मुलगी बागडत होती. निवांत बसलेल्या गायीच्या कानाशी, तिच्या गळ्यातल्या दोरखंडाशी खेळत बसली होती. सुमितने हाक मारली.
" रेणुका माता ...दादा कुठे आहे... आणि भाऊ पण दिसत नाही. " 
गाडी शेजारी लावून सुमित, आराध्या आणि साक्षी गुरांच्या शेडजवळ आले. 
आराध्याने त्या लहान मुलीला जवळ घेत तिच्या दोन्ही खांद्यावर हात ठेवत म्हणले 
" साक्षी ... ही रेणू ताई... भाऊ सोबत आपल्या मळ्याच्या कामात दादाला मदत करते. आणि ही तिची झाशीची राणी ... सोनल " 
रेणू तेव्हा हातातला चारा, गवत बाजूला टाकून पदराला हात पुसत समोर आली.
" हॅलो ... झाशीची राणी ... मी साक्षी, आराध्याची मैत्रीण ... तुझी ही लांब वेणी मस्त आहे ग ... मला शिकवशील " 
" मी न्हाई ... आईने घातली ... तुझ्या डोक्यावर तर किती छोटे केस आहेत ... ती मोठी वेनी कशी काय येनार ग ताई... आई बघ की ताई काय बोलते " सोनल धावत रेणू कडे जाऊन बिलगली. 
" ताई ... ती अजून छोटी हाय तिला कळना कोण आले ते ... जास्ती मनावर घेऊ नका जी " रेणू तिला कवटाळत म्हणाली.
साक्षी म्हणाली " रेणू ताई ... ही खरंच झाशीच्या राणी सारखी आहे ... बघा तरी उत्तर देताना पण डोळ्यात डोळे घालून बोलते "  
बाहेरचे संभाषण ऐकून नचिकेत तिथे आला. 
" कधी आलात ? या ... या ... सन सेट बघून जाऊ घरी. रेणू, गुरांचे चारा पाणी झालं असेल तर तू निघाली तरी चालेल. आम्ही पण तिथून घरीच जाऊ. इथं सगळं मी बंद करूनच निघतो आणि हो तुमच्या घरची ती भिंत एकदा दुरुस्त करून घे ... वस्ती अगदी उतारावर मौक्याच्या ठिकाणी आहे. भानू सांगत होता. दोन दिवसांपूर्वी लोक आलेले बघायला. " नचिकेत
" व्हय जी ... करायचं राहिले ते... तवा काही बी बोललो नाही त्यांच्या म्होर पर आता पुढच्या आठवड्यात करून घेतो. " 
" हो ... मी येऊन बघेन आता एक दिवस. त्याशिवाय ते दुरुस्त व्हायचे नाही. " नचिकेत सोनलकडे बघून तिला कडेवर घेऊन म्हणत होता. 
" चला झाशीची राणी येताय ना ... ओढ्यावर... तलवार कुठे तुमची ? आमचा खांदा म्हणजे तुमचा घोडा " नचिकेत सगळयांना घेऊन ओढ्यावर निघाला. 
" रेणू हिला घेऊन जाऊ का ? " नचिकेतने रेणू ला विचारले.
" नग नग ती आणि कुठे अधे मधे करेल. मी घरला घेऊन जाते तिला. तुम्ही जावा समदी " रेणू तिची साडी व्यवस्थित करत बोलत होती. 
" बर झाशीची राणी पुन्हा या कधी तरी गड जिंकायला आता आम्ही गड पाहून येतो " नचिकेत तिला समजावतच रेणू कडे सोपवत म्हणाला. 

साक्षी रेणूकडे, सोनल कडे आणि नचिकेतच्या काळजी वाहू स्वभाव बघून भावुक झाली. नात्याला जोडणारी साथ फक्त नजरेने आणि कणखर खांद्यामुळे आपोआप मिळते याची प्रचिती तेव्हा साक्षीला नव्याने आली. सगळे ओढ्याच्या वाटेने निघाले. प्रवास खूप काही रोमांचक अनुभव देत सुरू होता. 

क्रमशः

Wednesday, 12 February 2025

८. न्याहरी

भाग : ७

      दुसऱ्या दिवशी नचिकेत लवकर उठून न्याहरीसाठी टेबलावर येऊन बसला. तितक्यात आराध्या आणि साक्षी खाली आले. आण्णा आराम खुर्चीत पेपर वाचत बसले होते. माईने नचिकेतला हाक मारली. 
" इथे आलास का रे दोन मिनिटं ... तो वरच्या फळीवरचा डबा काढून दे ... त्यात कुरडया, पापड ठेवलेत. " 
" मी निघालोय ग आता ... नंतर सुमितला सांग ...झोपला आहे बघ भावी जवान " नचिकेत  न्याहारी करत होता. आराध्या आणि साक्षी ही समोर येऊन बसल्या.  
आण्णा खुर्चीत बसल्या बसल्या पेपर वाचत बोलले,
 " आले का धाकटे चिरंजीव " 
  " हो आले ना ... मध्यरात्री गोडीवलीचा सूर्य उगवला इतकंच. " नचिकेत
माई नचिकेतकडे पाहत म्हणाली " तरीच रात्री कुजबुज ऐकू आली. मी येणारच होते. तुझा आवाज तेवढयात ऐकू आला " 
" साक्षी आहे ना साक्षीदार ! " नचिकेत तिच्याकडे पाहत म्हणाला. 
" हो ना साक्षी ... तिनेच दार उघडलं " साक्षीने फक्त होकारार्थी मान हलवली. 
आराध्याला रात्रीचा किस्सा पुरेसा कळला नव्हता पण नचिकेतकडे बघून नक्की काय गौडबंगाल आहे हे तिला ऐकायचे होते. 

इतक्यात सुमित डोळे चोळत बाहेर सगळे बसले तिथे आला आणि बोलू लागला 
" काय फॅमिली ... कशावर चर्चा रंगली आहे. थांबा जरा आलो मी पण " 
आराध्या मिश्किल हसत म्हणाली ," येतोस ये ना ... तुझ्या येण्यावरूनच आहे चर्चा. " 
" काय "
 " हाच असणार मग ... दादा तू सांगितले का रे " 
 सुमित थोडा कावरा बावरा झाला. 
 " वेट... फॅमिली वेट ... मी येतोय " 
 सुमित फ्रेश होऊन बरोबर सगळ्यांसमोर येऊन बसला. त्याला तशी सवयच होती. आपले नाव कायम चर्चेत रहावे असं त्याला सारखे वाटत. 
 नचिकेत म्हणला " या या बसा जवान; आम्ही निघतो आता कामगिरीला ..तुमचं चालू द्या " 
 आराध्या म्हणाली " अरे थांब ना ...आम्ही पण निघतोय. सोबतच निघू " 
 " अग मैना ... तो भीमा वाट बघतोय माझी ... त्याला कामं देऊन ठेवली आहेत. तुम्ही या निवांत. मी निघतो आता " नचिकेत
 " पण साक्षीला बागेतून जायचे होते ना रे. आमच्या जाण्याच्या वाटेतच लागते आपली द्राक्षांची बाग. " 
 " हो पण आता नको ... तुम्ही परत घरी येताना या बागेत ... तेव्हा ओढ्यावरचा सूर्यास्त पण बघता येईल.. हो ना साक्षी " 
साक्षी आता पर्यंत फक्त मान हलवूनच उत्तर देत होती. पण आता तिच्या तोंडून शब्द बाहेर येऊ लागले.
 " आपण येऊ येताना तेव्हा भाऊंच्या त्या मैत्रिणी पण हव्या तिथे " सगळे हसायला लागले. नचिकेत निघाला. मागोमाग साक्षी आणि आराध्या पण निघाले. आई स्वयंपाक घरातून मोठ्याने म्हणू लागली " नीट जा ग पोरींनो... सुम्या आत ये जरा ... डबा काढून दे मला " सुमितने उत्तर दिले " आलो आलो ... माँ साहेब ! " 

क्रमशः

Saturday, 8 February 2025

७. त्या मध्यरात्री

भाग : ६

      रात्रीचे तीन साडे तीन वाजले होते. घराचे दार वाजले. सगळे गाढ झोपलेले असताना " राघू ... राघू "  असा आवाज येऊ लागला. तो आवाज ऐकून साक्षीला जाग आली. डोक्यात खरं तर आल्या पासूनच्या चर्चाची उजळणी सुरूच होती. त्यात झोपेत आपल्यालाच पिंजऱ्यातल्या राघूने बोलवले असं वाटून ती उठून राघूजवळ आली. यावेळी राघू ही झोपेतच दिसला. आपल्याला स्वप्न वगैरे पडले असावे असा अंदाज बांधून ती तिथुन निघाली. परत आपल्या खोलीत जाणार तोच परत आवाज आला. आता मात्र हा आवाज बाहेरुनच येत आहे हे तिने पक्के जाणले. आराध्याला उठवून तिला त्याची कल्पना दिली पण झोपेच्या अधीन झालेली आराध्या " असुदे... ग ... असुदे..वाजू दे "  म्हणत झोपेतच बरळत होती. साक्षीला काही सुचले नाही. अजून कोणी उठले कसे नाही याची वाट बघत शेवटी ती उठून पुन्हा बाहेर आली. एकदा खिडकीतून डोकावून पाहिले तर खाली एक अठरा, एकोणीस वर्षाचा मुलगा तिला दिसला. कोण भलता असेल या भीतीने तिने खिडकीचे ही दार लावून घेतले. 

     तेव्हा अचानक राघूचा ही आवाज येऊ लागला. हा आवाज राघूच्या ओळखीचा कसा ? तिच्या मनात प्रश्न निर्माण झाले. राघूचा आवाज ऐकुन कोणी तरी उठेल अशी आशा होती. पण तसे काही झाले नाही. 
साक्षीने आता बाहेरच्या व्यक्तीला आत येण्यासाठी काही तरी करणे अपेक्षित होते आणि तसेच केले. ती भराभर खाली गेली. ती खाली येण्याच्या आवाजाने मात्र तेव्हा नचिकेत जागा झाला. तो बाहेर येणार तोच साक्षीने दार उघडले होते. साक्षी कोण ते विचारणार इतक्यात दरवाजात मधोमध उभा असलेला तो मोठ्याने ओरडू लागला " कोण तू ... कोण ... चोर ... चोर " इतक्यात नचिकेत बाहेर आला. साक्षीने अंगावर लपेटून घेतलेली शाल पाहून गैरसमज झाला. तोच दूर करायला नचिकेत त्याच वेळी तिथे देवासारखा प्रकट झाला. साक्षीला हायसे वाटले.

" अरे ... वेड्या तुझी ही वेळ आहे का येणाची..तिला चोर म्हणतो... आत ये आधी "  - नचिकेत

" हो ... हो, आलो ना दादा ... ही कोण आहे... आपल्या घरी काय करते " - सुमित 

" थांब जरा... सगळेच उठतील आता ... तुझ्या स्वागताला " - नचिकेत

" अग साक्षी ... तू घाबरू नको, हा सुमित ... माझा आणि आराध्याचा धाकटा भाऊ , तू हवं तर जा वर झोपायला...यांच्याकडे मी बघतो " - नचिकेत

साक्षी सगळ पाहून क्षणभर गांगरून गेली. काय बोलावे ते ही सुचत नव्हते आणि थोडी बिथरलेल्या चेहऱ्याने ती आपल्या खोलीच्या दिशेने गेली. 

" नचिकेत दादा... बरं झालं कोणी उठले नाही ... आज मेलोच असतो नाही तर ....ती कोण होती महामाया दारासमोर आली अचानक  " - सुमित

" तुला उद्या  सांगतो बर का ... झोपायला ये आवरून, पुढच्या वेळी जाशील ना ... ट्रेंनिगला... तर परत येण्याची  खबर बात देत जा, तुझं ओरडणं बघून ती म्हणेल का तरी मिलिटरीच्या ट्रेंनिग साठी गेलेला " - नचिकेत

नचिकेत हसत हसतच पलंगावर आडवा झाला. 
सुमित सगळं आवरून अंथरूण घालून झोपतच म्हणला, 

" अरे हो दादा, मला काय स्वप्न पडलेलं, असं काही होणार आहे...आता तरी सांग कोण होती ती "

" ती आरुची मैत्रीण आहे. तिच्या सोबत आली आहे. काही दिवस इथेच आहे ती आणि ... त्यांचं काम सुरू आहे त्या पी व्ही वायनरीमध्ये. तू उगाच खोडया काढू नको तिच्या ... बिचारी आता च किती बिथरलेली वाटली. उद्याच परत जाईल ती नाही तर " - नचिकेत

" बरं ठीक आहे... ती बिथरली काय आणि आम्ही दरवाजात बेशुद्ध झालो असतो त्याच काही नाही ... "   - सुमित

" बर ठीक झोप आता शांत आणि उद्या कसे स्वागत झालं ते सांग, नाही सांगितलं तर मी आहेच सांगायला"
नचिकेत सुमितकडे पाहून हसला. सुमित घोटभर पाणी पिऊन लगेच झोपला. नचिकेतला त्याच्याकडे पाहत पाहत झोप लागली. 

क्रमशः

३०. कृषी मेळावा

भाग : २८      मुंबईत साक्षी आपले पुढचे शिक्षण पूर्ण करत होती. ऍग्री प्रोडक्ट मार्केटिंगचा एम बी ए कोर्स ती तिच्या शहरातून करत होती. डिग्रीच्...